Enkelpolige schakelaar
Bedient één lichtpunt of één groep lichtpunten vanaf één plaats. Een bolletje met één schuine bedieningslijn en een haakje aan het uiteinde.
21 symbolen
Symbolen voor schakelaars en bediening
Bijna elke schakelaar begint met hetzelfde bolletje. Wat erop volgt, bepaalt het soort schakelaar: één schuine lijn met een haakje is enkelpolig, twee lijnen in een V tweepolig, een lijn die door het bolletje naar beide kanten loopt een wisselschakelaar, vier lijnen in een kruis een kruisschakelaar. Een dimmer krijgt een gevuld driehoekje, een tijdschakelaar een t.
Drukknoppen, relais en de thermostaat staan in dezelfde categorie, maar hebben een eigen vorm: een drukknop is een cirkel met een stip, een relais een rechthoek, een thermostaat een kader met een theta.
Tweepolige schakelaar
Onderbreekt fase en nul tegelijk. Twee bedieningslijnen in een V vanuit het bolletje, elk met een haakje.
Dubbelpolige schakelaar (hefboomnotatie)
Dezelfde functie als de tweepolige, fase en nul samen, maar getekend als één hefboom met twee contacten.
Twee notaties voor één functie. Kies er één en houd ze aan op het hele plan.
Driepolige schakelaar
Schakelt drie polen tegelijk, voor een driefasig toestel. Drie haakjes op de bedieningslijn.
Wisselschakelaar
Bedient hetzelfde lichtpunt vanaf twee plaatsen en komt dus altijd per twee voor. De bedieningslijn loopt door het bolletje naar beide kanten.
Zie je er maar één op het plan, dan ontbreekt de tweede of is het symbool verkeerd gekozen.
Dubbele wisselschakelaar
Twee wisselschakelaars in één doos, voor twee afzonderlijke lichtpunten die elk vanaf twee plaatsen bediend worden.
Kruisschakelaar
De derde (of volgende) bedieningsplaats van één lichtpunt, altijd tussen twee wisselschakelaars in. Vier lijnen in een kruis door het bolletje.
Rolluikschakelaar
Stuurt een rolluik- of screenmotor op en neer. Herkenbaar aan de pijltjes omhoog en omlaag naast het bolletje.
Dimmer
Regelt de lichtsterkte: een enkelpolige schakelaar met een gevuld, langgerekt driehoekje naast het bolletje.
Kijk na of dimmer en lamp bij elkaar passen, zeker bij led.
Schakelaar met controlelampje
Toont met een lampje dat de kring aan staat, handig voor een berging of een buitenlicht dat je vanaf de schakelaar niet ziet. Het lampje is een cirkeltje met een kruis.
Tijdschakelaar
Schakelt vanzelf uit na een ingestelde tijd, bijvoorbeeld in een gang of voor badkamerventilatie. Een enkelpolige schakelaar met een kleine t.
Drukknop
Geeft enkel een puls, bijvoorbeeld naar een impulsrelais (teleruptor). Een cirkel met een gevulde stip in het midden.
Lijkt sterk op de aftakdoos, die een kleinere stip heeft. Op het eendraadschema hangt een drukknop aan de stuurkring van het relais.
Drukknop op een domoticabus
Een drukknop die een puls op de bus van een domoticasysteem zet. Het kader met de kleine merktekens zegt dat hij op de bus hangt; binnenin blijft het gewone drukknopteken.
Drukknop met controlelampje
Een drukknop met een lampje, om hem in het donker te vinden of om een toestand te tonen. Een extra ring rond het drukknopteken.
Controlelampje (signaallamp)
Een lampje dat aangeeft dat een toestel of kring werkt: een cirkel met een kruis erin.
Staat er een korte liggende streep onder de cirkel, dan gaat het om een spot.
Bewegingsmelder
Schakelt de verlichting vanzelf bij beweging, in een gang, garage of buiten. Een cirkeltje met twee bogen die de detectie voorstellen.
Impulsrelais (teleruptor)
Het relais in het verdeelbord dat bij elke puls van een drukknop de lichtkring om beurt aan- en uitzet. Een rechthoek met twee korte strepen.
Relais (spoel)
Een spoel die onder spanning één of meer contacten bedient. Een rechthoek met een schuine streep.
Omschakelaar
Een eenpolige omschakelaar: schakelt op één plaats tussen twee stroombanen.
Trekschakelaar
Een eenpolige schakelaar die je bedient met een treksnoer.
Thermostaat
Schakelt op temperatuur. Een kader met de Griekse letter theta erin.
Eén lichtpunt, meerdere plaatsen
Bedien je een lichtpunt vanaf twee plaatsen, dan teken je twee wisselschakelaars. Vanaf drie plaatsen komt er tussen die twee een kruisschakelaar bij, en voor elke extra plaats nog een. Met veel bedieningsplaatsen, zoals in een traphal of een lange gang, kies je vaak drukknoppen met een impulsrelais in het verdeelbord.
Op het eendraadschema
Op het eendraadschema staat de schakelaar vooraan op zijn aftakking, met de lichtpunten erachter. Het symbool is hetzelfde als op het situatieschema, enkel de plaats verschilt: niet in de ruimte, maar op de lijn van de kring, met het bolletje op die lijn.
Tweepolig of dubbelpolig
Een schakelaar die fase en nul samen onderbreekt, kan je op twee manieren tekenen: als tweepolige schakelaar, met twee lijnen in een V, of in hefboomnotatie als dubbelpolige schakelaar. Het is dezelfde functie. Gebruik op één plan één notatie.
Waar je op let
- Wisselschakelaars komen per twee. Eén losse wissel op een plan wijst op een ontbrekende tweede of een verkeerd gekozen symbool.
- Een drukknop schakelt zelf niets. Er hoort een impulsrelais of een domoticamodule achter.
- Drukknop en aftakdoos lijken op elkaar. De stip van de drukknop is duidelijk groter.
- Kijk na of een dimmer bij de lamp past, zeker bij led.