Symbolen voor de badkamer en buiten
Nagekeken op
Een badkamer, een wasplaats of een terras vraagt andere elektrische punten dan een living. Water, damp en regen bepalen welke schakelaar, welk stopcontact en welke verbindingen er komen. Op het plan zie je dat niet aan de ruimte, maar aan de tekens: een tweede haakje op de schakelaar, een kleine h naast het stopcontact, een klem rond een buis.
Deze pagina zet de symbolen die typisch zijn voor natte ruimtes en voor buiten bij elkaar, telkens met de reden waarom ze daar staan. Ze zegt niet wat waar verplicht is: dat volgt uit de regels voor de installatie, en de keurder beslist. Wat ze wel doet, is uitleggen hoe je wat er hangt correct op het plan zet.
In de badkamer
Tweepolige schakelaar
Eén schuine bedieningslijn vanuit het bolletje, met twee haakjes aan het uiteinde: zo staat de tweepolige schakelaar in tabel 2.23 van het AREI. Hij onderbreekt fase en nul tegelijk. Veel installateurs kiezen hem voor een badkamer of een wasplaats. Een plicht is dat niet: in de badkamerregels van het AREI (7.1.5.2) staat geen tweepolige schakelaar, en bedieningstoestellen op laagspanning zijn er tot in volume 2 toegelaten. De keurder beslist over de installatie.
Let op het verschil met twee lijnen in een V, elk met een haakje. In de tabel is dat de eenpolige omschakelaar (dubbele aansteking): één toestel dat twee stroombanen elk apart bedient. Een keurder die dat teken bij de badkamerdeur ziet, leest dus een schakelaar voor twee aparte stroombanen. SUPLAN noemt dat V-icoon vandaag Tweepolig; kies in de app voor een tweepolige schakelaar het symbool Dubbelpolig, tot dat rechtgezet is.
In de voorbeeldwoning hangt de tweepolige schakelaar F.1 in de living, net naast de badkamerdeur. Op het eendraadschema staat hij vooraan op de aftakking van kring F, met het lichtpunt en de wandlamp erachter.
Spatwaterdicht stopcontact (h)
De gewone koepel met aarding en kinderveiligheid, en een kleine h ernaast. Tabel 2.23 van het AREI noemt dat een half-waterdichte, waterdichte of hermetische contactdoos; in SUPLAN heet ze spatwaterdicht. De h zegt niet hoe dicht. Moet het plan de beschermingsgraad tonen, schrijf dan de IP-code bij het symbool.
In de voorbeeldwoning heeft het stopcontact F.4 de h. Het hangt naast de lavabo, op ongeveer 2,8 m van de douchebak en 1,6 m van de rand van het bad. Zo zit het buiten volume 1 van de douche, dat tot 1,20 m rond elke vaste watertoevoer reikt (7.1.3.2), en buiten volume 2 van het bad, 0,60 m breed. In volume 1 laat het AREI enkel contactdozen op zeer lage veiligheidsspanning toe (7.1.5.2). Het stopcontact hangt op de kring van de badkamer, samen met het licht en de ventilator.
Equipotentiaalklem (EV-klem)
Twee evenwijdige lijnen voor een metalen buis, met een klem erover en het aardingsteken eronder. In SUPLAN heet het symbool EV-klem of equipotentiaalbandje: een klem of bandje rond een metalen leiding voor de hoofd- of de bijkomende equipotentiale verbinding.
In een badkamer teken je de klem op de metalen buizen die verbonden zijn, zoals de toevoer van bad of douche of een metalen afvoer. Het AREI vraagt die bijkomende verbinding in elke ruimte waar een bad of douche staat (7.1.4.4). Enkel wat op zeer lage veiligheidsspanning werkt, leidingen in kunststof, radiatoren op zulke leidingen en toestellen van klasse II vallen erbuiten. De keurder kijkt ze na.
Ventilator
Een vierkant met het cijfer 8: een ventilator of ventilatie-unit. Volgens de uitleg in SUPLAN hangt hij vaak op de lichtkring of op een eigen kring. In de voorbeeldwoning hangt ventilator F.3 op de kring van de badkamer zelf; op het eendraadschema staat het woord ventilator onder zijn teken.
Elektrische verwarming
Een rechthoek met verticale arcering: een vast elektrisch verwarmingstoestel. Een elektrische handdoekdroger teken je met dit symbool, met de naam erbij. In de voorbeeldwoning hangt handdoekdroger G.1 tegen de wand bij de slaapkamer, op een eigen kring G.
Verwarming met ventilator
Dezelfde arcering met twee kleine cirkels ernaast. In tabel 2.23 van het AREI is dat een verwarmingstoestel met accumulatie en ingebouwde ventilator. SUPLAN stelt het icoon ook voor de snelverwarmer aan de muur van een badkamer voor, maar die houdt geen warmte op. Voor zo'n toestel teken je beter het gewone verwarmingstoestel, met de naam erbij.
Spot (projector)
Een spot met een gerichte bundel, bijvoorbeeld boven de lavabo of in een nis bij de douche. In tabel 2.23 van het AREI is de projector een kruis in een cirkel met een boog langs één kant; twee evenwijdige pijltjes erbij maken de bundel smal. SUPLAN tekent een eigen icoon: het kruis in de cirkel met een korte liggende streep eronder. Dat icoon wijkt af van de tabel, en of de keurder het aanvaardt, beslist hij. Gaat de spot samen met het lichtpunt aan, dan verbind je beide op het plan met dezelfde schakelaar.
Buiten
Floodlight (breedstraler)
Een breedstraler voor een oprit, een gevel of een tuin. In tabel 2.23 is dat de projector met divergerende lichtbundel: het kruis in de cirkel met de boog, en twee pijltjes die uit elkaar lopen. SUPLAN tekent er een klein cirkeltje op twee wijd gespreide benen voor, een icoon dat van de tabel afwijkt.
Wandlamp
Het kruis van een lichtpunt met een korte streep eronder voor de wand: een lamp op de gevel, naast een deur of langs een terras.
Bewegingsmelder
Een cirkeltje met twee bogen: de verlichting gaat aan bij beweging. Buiten hangt hij meestal tegen de gevel, boven een deur of bij de oprit. In de voorbeeldwoning schakelt de melder aan de terrasgevel de buitenlamp; beide dragen code H.1.
Ondergrondse leiding
Drie korter wordende streepjes tegen de lijn: de leiding ligt in de grond, zoals de kabel naar een tuinstopcontact, een tuinhuis of een poortmotor. In de voorbeeldwoning zit het terrasstopcontact H.2 met zijn h op de gevel zelf; daar is geen grondkabel nodig, voor een stopcontact los in de tuin wel, meestal een XGB.
Een stopcontact buiten teken je net als in de badkamer: de koepel met de h. Het verschil zit niet in het teken maar in de plaats op het plan, aan de buitenkant van de gevelmuur of los in de tuin.
Wat niet in een symbool zit
Rond een bad of een douche gelden zones, de volumes, met eigen eisen voor wat er mag hangen. Die volumes zijn geen symbool: je duidt ze op het plan van de badkamer aan met hun grenzen. Hoe je dat op het situatieschema tekent, staat in de stappen om de zones van een badkamer op het plan te zetten.
Ook de uitwendige invloeden zitten niet in het symbool. Een h zegt spatwaterdicht, maar niet in welke klasse de ruimte valt. Die klasse noteer je per ruimte, apart van de symbolen.
Vragen over symbolen in natte ruimtes
Welk symbool teken je voor een elektrische handdoekdroger?
Het teken van een vast verwarmingstoestel: een rechthoek met verticale arcering, met de naam handdoekdroger erbij. Het teken met de twee kleine cirkels naast de arcering staat in tabel 2.23 van het AREI voor een verwarmingstoestel met accumulatie en ingebouwde ventilator. Voor een snelverwarmer zonder accumulatie teken je dus ook het gewone verwarmingstoestel, met de naam erbij.
Teken je de schakelaar van de badkamer altijd tweepolig?
Je tekent wat er zit. Hangt er een tweepolige schakelaar, dan teken je het teken uit tabel 2.23 van het AREI: één schuine lijn met twee haakjes. Twee lijnen in een V is in die tabel een eenpolige omschakelaar, dus niet hetzelfde. Hangt er een enkelpolige, dan teken je die. De badkamerregels van het AREI (7.1.5.2) vragen geen tweepolige schakelaar, maar veel installateurs kiezen er toch een voor een badkamer. Over de installatie zelf beslist de keurder.
Hoe teken je een stopcontact in de tuin?
Als spatwaterdicht stopcontact, met de h naast de koepel, op de plaats waar het tegen de gevel of op een paaltje komt. De kabel ernaartoe krijgt het teken voor een ondergrondse leiding als hij door de grond loopt. Op het eendraadschema staat de grondkabel met zijn eigen notatie, zoals XGB.
Hoe de app de uitwendige invloeden per ruimte bijhoudt, lees je bij de uitwendige invloeden in SUPLAN.